मानसिक स्वास्थ्य सचेतना अभियान, २०८२
Shisir Kumar Adhikari
मानसिक स्वास्थ्य सचेतना अभियान, २०८२
नारा: “मनको कुरा गरौँ”
लक्ष्य: युवा तथा आमसर्वसाधारणमा वैज्ञानिक, सहयोगी तथा भेदभाव रहित जानकारीमुलक सूचनामार्फत भावनात्मक उत्थान्शिलाता, समस्याको स्वस्थ तरिकाले सामना गर्ने सीप र युवाहरुमा सामुहिकरुपमा स्वस्थ्य रहने प्रक्रियालाई प्रवद्र्धन गर्ने ।
उद्देश्यहरू:
- मानसिक स्वास्थ्यलाई समग्र स्वास्थ्यको अभिन्न हिस्साको रुपमा जनचेतना बढाउने।
- समस्याको स्वस्थ तरिकाले सामना गर्ने (healthy Coping) सीप र तनाव व्यवस्थापनलाई प्रोत्साहित गर्ने।
- मानसिक स्वास्थ्य र सहयोग खोज्ने व्यवहारसँग सम्बन्धित भ्रमहरु तथा भेद्भावहरु हटाउने।
- समुदायका अगुवा, धार्मिक व्यक्तित्व, शिक्षक, स्वास्थ्यकर्मी, सञ्चारकर्मी तथा प्रभावशाली व्यक्तित्वहरूलाई संलग्न गराई मानसिक स्वास्थ्य संवादलाई सामान्यीकरण गर्ने।
अभियानको अवधि
- अभियान ३ महिनासम्म सञ्चालन हुनेछ। हरेक महिनामा निश्चित विषय र त्यसैअनुसारका गतिविधिहरू केन्द्रित हुनेछन्।
- सुरुआतः १० डिसेम्बर २०२५
- समापनः १४ मार्च २०२६
लक्षित समूह
|
प्राथमिक |
थप |
|
|
- सबै साझेदार र सरोकारवाला पक्षसहित अभियानका लक्ष्य, भूमिकाहरू, जिम्मेवारी र सुरु गर्ने मिति तय गर्ने।
- अभियान आयोजक समिति, कार्यसमूह गठन गरी साझेदार तथा सरोकार निकायबीच कार्यविभाजन गर्ने; प्रदेश र स्थानीय सरोकार निकाय पहिचान गर्ने।
- अभियानको ब्रान्डिङ, नारा, ब्यानर, थीम, ह्यासट्याग र सन्देशहरू अन्तिम रूप दिने।
- विद्यमान सामग्री पुनरावलोकन/पून: मुल्याङ्कन गरी अन्तिम रूप दिने।
- प्रसारण माध्यमहरू पहिचान गरी पहिलो महिनाको सुरवातका लागि सामग्रीहरु तयार गर्ने।
- प्रदेश तथा स्थानीय कार्यान्वयनकर्ता, प्रभावशाली व्यक्तिहरू, विद्यालय फोकल–व्यक्तिहरूलाई अभिमुखीकरण प्रदान गर्ने।
- अनुगमन तथा मूल्यांकनका आधार–सूचकहरू (Baseline Indicators) स्थापना गर्ने।
- अभियानका रणनीतिहरू
- ब्रान्डिङ
- सामाजिक सञ्जाल अभियान
- सञ्चार माध्यममा कार्यक्रम
- सेलिब्रिटी तथा प्रभावशाली व्यक्तित्वको संलग्नता
- विद्यालय/क्याम्पस (संजाल, शिक्षक, विद्यालय नर्स)
- प्रतियोगिताहरु (साहित्यिक तथा नवप्रवर्तनमूलक डिजिटल सामग्री)
- स्वयंसेवी संजाल/नेटवर्क (रोटरी, लायन्स, रेडक्रस) परिचालन
- समुदाय–स्तरका कार्यक्रम
- पेशागत संघ–संस्थाहरू (नेपाल मेडिकल एसोसिएन, मनोचिकित्सक संघ, अन्य स्वास्थ्य तथा पेशागत संस्था)
मुख्य साझेदार तथा भूमिकाहरू
अभियान स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय र राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना तथा सञ्चार केन्द्र द्वारा नेतृत्व गरिने
- अभियानको समन्वय गर्ने र समग्र अनुगमन प्रदान गर्ने।
- अभियान सामग्री अनुमोदनरस्वीकृत गर्ने र राष्ट्रिय प्राथमिकतासँग मेलखाने सुनिश्चित गर्ने।
- राष्ट्रिय संजालरप्लेटफर्ममार्फत प्रसारण सहज बनाउने।
प्रदेश स्वास्थ्य
मन्त्रालय,
स्वास्थ्य
निर्देशनालयहरू,
स्वास्थ्य
कार्यालयहरू
- प्रदेशस्तरमा अभियानको नेतृत्व तथा संयोजन गर्ने
- विभिन्न संजालको उपयोग गरि प्रभावकारी संचार गर्ने
- श्रोतको पहिचान, खोजि तथा परिचालन
- स्थानीय अभियान समन्वय र कार्यान्वयनमा सहयोग गर्ने।
- समुदायमा स्वास्थ्य सन्देशको प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्ने।
शिक्षा, विज्ञान
तथा
प्रविधि
मन्त्रालयस
सञ्चार
तथा
सूचना
प्रविधि
मन्त्रालय
- अभियान सन्देशको प्रसारण र जनचेतना वृद्धि गर्न आवश्यक सहयोग प्रदान गर्ने।
- शैक्षिक तथा सञ्चार प्लेटफर्ममार्फत पहुँच र प्रभावकारिता बढाउने।
WHO/ UNICEF
- अभियान सुरुआत
- प्रविधिक सहयोग र गुणस्तर सुनिश्चितता
- सामग्री विकास र प्रमाणमा आधारित सन्देश विकास
- मीडिया सामग्री विकास
- युवा–केन्द्रित संलग्नता र छोटो भिडियो/रिल्स निर्माणका लागि डिजिटल सञ्चार विकासमा सहयोग।
एनजीओ र
अन्य
संगठनहरू
(TPO
नेपाल,
UMN, CMC, CWIN,
कोशिस,
NAPA, लगायत
अन्य)
- मनोसामाजिक विशेषज्ञता तथा तालिममा सहयोग
- समुदाय–स्तरका गतिविधिमा सहयोग
- समुदाय तथा बिद्यालय केन्द्रित अभियान संचालन
स्वास्थ्य कार्यालयहरू
- कार्यान्वयन र समुदाय संलग्नताका लागि जिम्मेवार।स्थानीय अभियान समन्वय र कार्यान्वयनमा सहयोग गर्ने।
- समुदायमा स्वास्थ्य सन्देशको प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्ने।
स्थानीय सरकार
र विद्यालयहरू
- विद्यालय
तथा
नगरपालिकामा
आधारित
सचेतना
कार्यक्रमहरू
संचालन
गर्ने।
मिडिया
साझेदारहरू
(धार्मिक
अगुवाहरू,
प्रभावशाली
व्यक्तिहरू,
च्याम्पियनहरू,
कम्युनिटी
एफएम
स्टेशनहरू,
डिजिटल
क्रिएटरहरू,
स्वास्थ्य
तथा
शिक्षा
पत्रकार
नेटवर्क,
विभिन्न
फेसबुक
पेजहरु
)
- सन्देशहरूको व्यापक प्रसारणमा सहयोग ।
मासिक थीम तथा गतिविधिहरू
|
सप्ताह
१
र
२: भावना
र
तनावको
अभिव्यक्तिलाई
स्वीकार्ने
र
सामान्य
बनाउने प्रदर्शन
पछि
भावनात्मक
प्रतिक्रियालाई
मान्यता
दिने
र
तनाव,
डर,
भ्रम,
र
भावनात्मक
थकानबारे
छलफललाई
सामान्य
बनाउने। सन्देशहरू:
|
सप्ताह ३ र ४: Coping skills good and bad
|
|
सप्ताह ५ र ६: रोग-विशेष परिचय उद्देश्य: सामान्य मानसिक रोगहरूको आधारभूत जानकारी प्रदान गर्ने । सन्देशहरू:
|
सप्ताह ७ र ८: सहयोग खोज्ने र मानसिक सामाजिक परामर्श उद्देश्य:
प्रारम्भिक
सहयोग
खोज्न
प्रोत्साहन
दिने
र
मानसिक
सामाजिक
परामर्श
सेवाहरू
परिचय
गराउने।
सन्देशहरू:
|
|
सप्ताह ९ र १०: आत्महत्या रोकथाम उद्देश्य:
आत्महत्या
जोखिम,
रोकथाम
रणनीति,
र
उपलब्ध
सहयोगबारे
सचेतना
बढाउने
। सन्देशहरू:
|
सप्ताह ११ र १२: सम्वन्ध जोड्ने र समापन उद्देश्य: अभियानका
सन्देशहरू
समेट्ने,
समुदायलाई
जारी
सेवासँग
जोड्ने,
र
समापन
गर्ने। |
- बार्षिक कार्यक्रममा समावेश भएका उक्त बिषय संग संबन्धित क्रियाकलापहरु
- संघीय शशर्त अनुदान मार्फत रास्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा सूचना तथा संचार केन्द्र बाट प्राप्त नसर्ने रोग, मानसिक स्वास्थ्य तथा स्वास्थ्य प्रबर्धन अभियानसम्बन्धित क्रियाकलाप
- प्रदेश र स्थानीय स्तरमा उपलब्ध श्रोतहरु
- उपलब्ध अन्य श्रोतहरु
- गैर सकारी संघ संस्था संग उपलब्ध श्रोतहरु